आज पुष्पलाल श्रेष्ठको ४७औँ स्मृति दिवस, कसरी भए उनी नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनका पिता ?

काठमाडौँ – १५ असार १९८१ मा रामेछापको भँगेरीमा जन्मिएका पुष्पलाल श्रेष्ठले नै कार्लमाक्र्स र फेडरिक एङ्गेल्सद्वारा लिखित ‘कम्युनिस्ट मेनिफेस्टो’ (कम्युनिस्ट पार्टीको घोषणापत्र, सन् १८४८) को पहिलोपटक नेपाली भाषामा अनुवाद गर्नुका साथै पहिलोपटक विभिन्न कृति र लेखमार्फत् नेपाली समाजको वर्ग विश्लेषण गरेर नौलो जनवाद स्थापनाका लागि आह्वान गरेका थिए ।

पुष्पलाल श्रेष्ठलाई “नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनका पिता” भनिन्छ, किनकि उनले नेपालको राजनीतिमा वैज्ञानिक समाजवाद र मार्क्सवादी विचारधारालाई औपचारिक रूपले प्रवेश गराएका थिए। २००६ साल साउन ९ गते (१९५१ जुलाई २२) मा उनले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना गरेका थिए, जुन नेपालको पहिलो कम्युनिस्ट पार्टी थियो। यिनै कारणहरूले उनलाई कम्युनिस्ट आन्दोलनका संस्थापक र अग्रगामी नेता मानिन्छ।

उनले योगदान गरेका प्रमुख कारणहरू:

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना:

पुष्पलालले अन्य साथीहरूसँग मिलेर २००६ सालमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना गरे, जुन नेपाली राजनीतिमा एक ऐतिहासिक मोड थियो। त्यो बेला नेपालमा राणा शासनबाट मुक्त भइसकेपछि दलहरूको उदय हुँदै थियो।

मार्क्सवाद-लेनिनवादको प्रचार प्रसार:

उनले मार्क्सवाद-लेनिनवादको सिद्धान्तलाई नेपाली समाज र संस्कृतिमा मेल खाने गरी अनुवाद र व्याख्या गरे। उनले स्वयंले “कम्युनिस्ट घोषणापत्र” लाई नेपालीमा अनुवाद गरेका थिए।

जनताका पक्षमा आन्दोलन र आवाज:

उनले समाजमा रहेको वर्गीय विभाजन, शोषण र अन्यायविरुद्ध जनताको चेतना बढाउन नेतृत्व गरे। उनले मजदुर, किसान र श्रमिक वर्गको आवाज उठाउन क्रान्तिकारी राजनीति अघि सारे।

राजनीतिक सिद्धान्त र संगठन निर्माणमा योगदान:

पुष्पलालले सिद्धान्त मात्र होइन, संगठनात्मक दृष्टिकोणले पनि पार्टीलाई बलियो बनाउने प्रयास गरे। उनले भौगोलिक तथा वर्गीय आधारमा संगठन विस्तार गर्नुभयो।

त्याग र प्रतिबद्धता:

आफ्नो सम्पूर्ण जीवन राजनीति र जनताको सेवामा समर्पित गरेका पुष्पलालले नेपालमा समाजवाद स्थापना गर्ने सपना बोकेर मृत्युसम्म लडिरहे। भारतको दरभङ्गामा २०३६ सालमा उनको निधन भयो।

पुष्पलाल श्रेष्ठले नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनको बीजारोपण, सैद्धान्तिक मार्गदर्शन र संगठित संघर्षको नेतृत्व गरेका कारण उनलाई आजसम्म श्रद्धापूर्वक “नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनका पिता” भनेर स्मरण गरिन्छ। आज उनको ४७औँ स्मृति दिवसको अवसरमा उनको योगदानलाई सम्झनु राष्ट्रका लागि सन्देशमूलक छ।