तीन सातामै विश्व अर्थतन्त्रमा देखिन थाल्यो तिब्र संकट, ठूला देशहरू प्रभावित

काठमाडौँ। पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्वको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्रमा तीव्र रूपमा देखिन थालेको छ। पछिल्ला केही साताको तथ्यांकले प्रमुख मुलुकहरूको शेयर बजारमा गिरावट आउनुका साथै बेरोजगारी दर पनि बढ्दै गएको संकेत गरेको छ। ऊर्जा अभावका कारण महँगी बढ्दै जाँदा आर्थिक गतिविधि कमजोर बन्दै गएको विश्लेषण गरिएको छ।

अमेरिकामा प्रमुख शेयर सूचकांकहरू ओरालो लागेका छन्। एस एन्ड पी ५०० करिब ५ देखि ७ प्रतिशतले घट्दा प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरू बढी समेटिएको नासाडेक सूचकांक झन्डै ८ प्रतिशतले तल झरेको छ। यसैबीच बेरोजगारी दर ३.७ प्रतिशतबाट बढेर ४.१ प्रतिशत पुगेको छ, जसले उपभोक्ता खर्चमा कमी ल्याउँदै आर्थिक वृद्धिमा दबाब सिर्जना गरेको देखिन्छ।

बेलायतमा पनि आर्थिक अवस्था कमजोर बन्दै गएको छ। एफटीएसई १०० सूचकांक ३ देखि ५ प्रतिशतले घटेको छ भने ऊर्जा मूल्य वृद्धिका कारण उद्योगहरू प्रभावित भएका छन्। बेरोजगारी दर ४.२ प्रतिशतबाट बढेर ४.६ प्रतिशत पुगेको छ र घरपरिवारको खर्च घट्दै गएको छ।

युरोपेली मुलुकहरूमा चुनौती अझ गहिरिँदै गएको छ। जर्मनी र फ्रान्स जस्ता देशहरूको शेयर बजार ६ देखि ९ प्रतिशतसम्म खस्किएको छ। ऊर्जा आयातमा निर्भरता बढी भएकाले उत्पादन लागत बढेको छ, जसले रोजगारीमा समेत असर पार्दै बेरोजगारी दर औसतमा ०.३ देखि ०.५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

मध्यपूर्वका द्वन्द्वग्रस्त देशहरूमा अवस्था झन् जटिल बनेको छ। इराकमा तेल उत्पादन करिब ३० देखि ३५ प्रतिशतसम्म घट्दा सरकारी आम्दानीमा ठूलो कमी आएको छ। युद्ध प्रभावित क्षेत्रमा बेरोजगारी ५ देखि १० प्रतिशतसम्म बढेको अनुमान गरिएको छ।

क्यानडामा टीएसएक्स सूचकांक झन्डै ४ प्रतिशतले घटेको छ भने बेरोजगारी दर ५.८ प्रतिशतबाट बढेर ६.२ प्रतिशत पुगेको छ। उता, जापान र चीनमा पनि शेयर बजार क्रमशः करिब ५ प्रतिशत र ३–४ प्रतिशतले घटेका छन्। चीनमा विशेषगरी युवाहरूको बेरोजगारी बढ्दो क्रममा रहेको छ।

अर्थविद्हरूका अनुसार युद्धका कारण तेल तथा ग्यास आपूर्ति प्रभावित हुँदा विश्वव्यापी रूपमा महँगी बढ्ने, लगानी घट्ने र उत्पादन सुस्त हुने अवस्था देखिएको छ। यसको सीधा असर रोजगारीमा परेको छ। समग्रमा, पछिल्लो अवधिमा विश्व शेयर बजार ३ देखि ९ प्रतिशतसम्म घटेको, बेरोजगारी दर औसतमा ०.३ देखि १ प्रतिशतसम्म बढेको र आर्थिक वृद्धि कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ।

यसैबीच भारतमा पनि बजार दबाबमा परेको छ। सेन्सेक्स करिब २ देखि ३ प्रतिशतले घट्दा निफ्टी ५० पनि झन्डै ३ प्रतिशतले तल झरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय अनिश्चितताका कारण विदेशी लगानी बाहिरिन थालेपछि बजार प्रभावित भएको हो। शहरी क्षेत्रमा रोजगारीको अवसर घट्दै जाँदा बेरोजगारी दर ७.८ प्रतिशतबाट बढेर ८.३ प्रतिशत पुगेको अनुमान गरिएको छ, विशेषगरी साना तथा मझौला उद्योगहरूमा उत्पादन लागत बढ्दा रोजगारी कटौती भएको देखिन्छ।