खैरो अण्डा कि सेतो ? जान्नुहोस् स्वास्थ्यका लागि कुन बढी फाइदाजनक र वास्तविक फरक के छ ?

काठमाडाैँ । हाम्रो भान्सामा दैनिक प्रयोग हुने अण्डामध्ये खैरो (लोकल वा अर्गानिक भनिने) र सेतो अण्डालाई लिएर प्रायः अनेकौँ भ्रमहरू पाइन्छन्। धेरैजसो मानिसहरू खैरो अण्डा बढी पोषणयुक्त, स्वस्थ र प्राकृतिक हुन्छ भन्ने विश्वास गर्छन्, जबकि सेतो अण्डालाई साधारण वा कम गुणस्तरीय ठान्छन्। तर विज्ञान र पोषणविद्हरूका अनुसार वास्तविक फरक के छ त?

१. अण्डाको रङ्ग किन फरक हुन्छ?

अण्डाको रङ्ग पोषण वा गुणस्तरले नभई कुखुराको जात (Breed) ले निर्धारण गर्छ:

• सेतो अण्डा: सेतो प्वाँख र सेतो कानका लोती भएका कुखुरा (जस्तै: लेगहर्न) ले पार्ने अण्डा सेतो हुन्छ।
• खैरो अण्डा: रातो वा खैरो प्वाँख र रातो कानका लोती भएका कुखुरा (जस्तै: रोड आइल्यान्ड रेड) ले पार्ने अण्डा खैरो हुन्छ।

२. के पोषणमा कुनै फरक हुन्छ?

छैन। अमेरिकी कृषि विभाग (USDA) र विभिन्न पोषण अनुसन्धान अनुसार, सेतो र खैरो दुवै प्रकारका अण्डामा पाइने पोषक तत्व लगभग समान हुन्छ:

• प्रोटिन: दुवैमा समान मात्रा (लगभग ६ ग्राम प्रति अण्डा) हुन्छ।
• भिटामिन र मिनरल्स: भिटामिन A, B12, D, आइरन, र कोलाइनको मात्रा दुवैमा उस्तै हुन्छ।
• क्यालोरी र फ्याट: दुवै अण्डामा क्यालोरी र फ्याटको मात्रामा कुनै उल्लेखनीय भिन्नता हुँदैन।

३. स्वाद र बोक्राको बाक्लोपनमा फरक किन महसुस हुन्छ?

• स्वाद: अण्डाको स्वाद रङ्गमा होइन, कुखुराले खाने दाना (Diet) र अण्डाको ताजापनमा भर पर्छ। यदि कुखुरालाई राम्रो र पौष्टिक दाना खुवाइएको छ भने अण्डाको स्वाद अझ मिठो हुन्छ।
• बोक्राको बाक्लोपन: साना वा कलिला कुखुराले पार्ने अण्डाको बोक्रा बाक्लो हुन्छ भने उमेर पुगेका कुखुराको अण्डाको बोक्रा अलि पातलो हुन्छ। यसमा रङ्गको कुनै भूमिका हुँदैन।

४. खैरो अण्डा किन महँगो हुन्छ?

खैरो अण्डा पार्ने कुखुराको शारीरिक बनावट अलि ठूलो हुन्छ र तिनलाई हुर्काउन तथा दाना खुवाउन बढी खर्च लाग्छ। उत्पादन लागत बढी हुने भएकाले नै बजारमा खैरो अण्डा सेतोभन्दा अलि महँगो बेचिन्छ, बढी पोषण वा स्वास्थ्यवर्धक भएर होइन।

निष्कर्ष

स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले खैरो र सेतो दुवै अण्डा उत्तिकै स्वस्थ र पोषणयुक्त हुन्छन्। अण्डा किन्दा त्यसको रङ्गभन्दा पनि अण्डा कत्तिको ताजा छ र कुखुरालाई कस्तो वातावरण तथा दानामा हुर्काइएको छ भन्ने कुरामा ध्यान दिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।