नेपालमा समयसापेक्ष घटेका केही आर्थिक उथलपुथल र यसका असरहरू ! (छाेटकरीमा)

काठमाडाैँ । नेपालमा समय-समयमा विविध आर्थिक उथलपुथलहरू भएका छन्, जसको असर देशको विकास, जनजीवन र राजनीतिक स्थायित्वमा पनि परेको छ। यी उथलपुथलहरू विभिन्न कारणले आएका छन्—राजनीतिक परिवर्तन, प्राकृतिक प्रकोप, अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव, र सरकारको आर्थिक नीतिहरूको असफलता आदिको कारणले। तल केही प्रमुख आर्थिक उथलपुथलहरूको चर्चा गरिएको छ:

१. २०४६ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनपछि आर्थिक परिवर्तनहरू

  • २०४६ सालको जनआन्दोलनपछि बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना भएपनि आर्थिक विकास सुस्त रह्यो।

  • आर्थिक उदारीकरणको प्रयास भयो, तर भ्रष्टाचार, अस्थिर सरकार र कमजोर नीति कार्यान्वयनका कारण अपेक्षित सुधार आएन।

२. दशवर्षे द्वन्द्वकाल (२०५२–२०६२) को असर

  • माओवादी द्वन्द्वले ग्रामीण अर्थतन्त्र तहसनहस भयो।

  • पूर्वाधार निर्माण, पर्यटन, र कृषि क्षेत्रमा भारी गिरावट आयो।

  • सरकारले धेरै रकम सुरक्षा र सेना क्षेत्रमा खर्च गर्नुपर्‍यो, विकास खर्च घट्यो।

३. २०७२ को भूकम्प र त्यसपछिको आर्थिक संकट

  • २०७२ सालको भूकम्पले करिब १० हजारको ज्यान गयो र अरबौंको भौतिक संरचना क्षति भयो।

  • पुनर्निर्माण कार्य ढिला भयो, जसले आर्थिक गतिशीलता कमजोर पार्‍यो।

  • पर्यटन उद्योगमा ठूलो धक्का लाग्यो।

४. भारतसँगको नाकाबन्दी (२०७२)

  • संविधान जारी भएपछि भारतसँगको सम्बन्ध तनावपूर्ण भयो, जसको परिणामस्वरूप भारतले अघोषित नाकाबन्दी गर्‍यो।

  • इन्धन, औषधि, निर्माण सामग्रीजस्ता आवश्यक वस्तुहरूको अभाव भयो।

  • बजारमा कालोबजारी र महँगी अत्यधिक बढ्यो।

५. कोभिड-१९ महामारी (२०७६–२०७८) को आर्थिक असर

  • पर्यटन, वैदेशिक रोजगार, व्यापार, शिक्षा सबै प्रभावित भए।

  • लकडाउनले लघु तथा घरेलु उद्योग बन्द भए, बेरोजगारी बढ्यो।

  • सरकारले राहत प्याकेजहरू ल्याए पनि कार्यान्वयनमा कमजोरी देखियो।

६. आर्थिक संकट (२०७९–हाल)

  • वैदेशिक मुद्राको सञ्चिति घट्नु, व्यापार घाटा बढ्नु, तथा मुद्रास्फीति बढ्नुजस्ता समस्या देखा परे।

  • विदेशी ऋणमा निर्भरता बढ्दो छ।

  • बेरोजगारी, जनशक्ति पलायन, र युवा विदेश पलायन बढ्दो छ।  – “युक्त्”

प्रतिक्रिया
सम्बन्धित समाचार