भारत–पाकिस्तान युद्धले विश्व तरंगित ! के भन्छ अमेरिका,चीन र अरु राष्ट्र ?

काठमाडाैँ । २०२५ अप्रिल ४ मा भारत र पाकिस्तानबीचको तनावले नयाँ उचाइमा पुगेको छ। भारतले “अपरेशन सिन्दूर” अन्तर्गत पाकिस्तान र पाकिस्तान-नियन्त्रित कश्मीरमा नौ स्थानमा हवाई आक्रमण गर्‍यो, जसमा २६ जना भारतीय पर्यटकको मृत्यु भएको पाहलगाम आक्रमणको प्रतिशोधस्वरूप आतंकवादी संरचनाहरूलाई लक्षित गरिएको थियो। पाकिस्तानले यी आक्रमणहरूलाई “युद्धको कार्य” भनेर निन्दा गर्‍यो र पाँच भारतीय लडाकु विमानहरू खसालेको दाबी गर्‍यो, यद्यपि भारतले यो पुष्टि गरेको छैन। यस घटनाक्रममा, अमेरिका र चीनले आ-आफ्नो रणनीतिक हितहरूलाई ध्यानमा राख्दै प्रतिक्रिया जनाएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारत–पाकिस्तानबीचको बढ्दो तनावलाई “दुर्भाग्यपूर्ण” भन्दै दुबै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरे। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भारत र पाकिस्तानका उच्च अधिकारीहरूसँग संवाद गर्दै कूटनीतिक समाधानको आवश्यकता औंल्याए। उनले दुबै देशलाई थप उकासिने कार्यहरूबाट बच्न आग्रह गरे। यद्यपि, अमेरिका हाल युक्रेन र गाजामा केन्द्रित भएकाले भारत–पाकिस्तानको तनावमा प्रत्यक्ष हस्तक्षेप नगरी दुबै पक्षलाई आ-आफैं समाधान गर्न दिने रणनीति अपनाएको देखिन्छ।

चीनले पनि भारत–पाकिस्तानबीचको तनावमा मध्यस्थता गर्ने प्रस्ताव राख्दै दुबै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरेको छ। चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीले पाकिस्तानका उपप्रधानमन्त्री इसहाक डारसँग टेलिफोन संवाद गर्दै पाकिस्तानको सुरक्षासम्बन्धी चिन्ताहरूलाई समर्थन जनाए। भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले चीनको यो कदमलाई पाकिस्तानप्रतिको समर्थनको रूपमा व्याख्या गरेका छन्। चीन र पाकिस्तानबीचको रणनीतिक साझेदारी, विशेष गरी चीन–पाकिस्तान आर्थिक करिडोर (CPEC) परियोजनाको सन्दर्भमा, चीनले पाकिस्तानप्रति सहानुभूति देखाउनु स्वाभाविक मानिन्छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघले दुबै देशलाई “अधिकतम संयम” अपनाउन आग्रह गर्दै कूटनीतिक माध्यमबाट समस्याको समाधान खोज्न सुझाव दिएको छ। इरानले मध्यस्थता गर्ने प्रस्ताव राखेको छ भने रूस र बेलायतले पाकिस्तान भ्रमण नगर्न आफ्ना नागरिकहरूलाई सल्लाह दिएका छन्।

भारतले पाहलगाम आक्रमणपछि पाकिस्तानसँगको इन्डस जल सन्धि निलम्बन गरेको छ, जसले पाकिस्तानमा जल संकट निम्त्याएको छ। पाकिस्तानले भारतको यो कदमलाई युद्धको कार्यको रूपमा व्याख्या गर्दै गम्भीर प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएको छ।