नेपालमा हरेक घन्टा २० लाख रुपैयाँको कोक, स्प्राइट र फेन्टा बिक्री, यस्तो छ व्यापारको हिसाब

काठमाडौं । नेपालमा सर्वाधिक रुचाइएको चिसो पेय पदार्थ कोकाकोलाको व्यापार सुन्दा जो कोहीलाई पनि अचम्म लाग्न सक्छ । पछिल्लो तथ्यांक अनुसार नेपालमा हरेक दिन औसतमा ५ करोड रुपैयाँ (५० मिलियन) बराबरको कोकाकोला, फ्यान्टा, स्प्राइट लगायतका पेय पदार्थ बिक्री हुने गरेको छ।

नेपालमा कोकाकोलाको उत्पादन तथा बिक्री–वितरण मुख्यतया दुई कम्पनीले गर्दै आएका छन्– काठमाडौंमा रहेको ‘बोटलर्स नेपाल लिमिटेड (BNL)’ र चितवनको भरतपुरमा रहेको ‘बोटलर्स नेपाल तराई लिमिटेड (BNTL)’। यी दुवै कम्पनीको संयुक्त वार्षिक कारोबारलाई हेर्दा दैनिक ५ करोडको आँकडा सहजै पार हुने गरेको देखिन्छ।

आर्थिक वर्ष र व्यापारको अवस्था:

सार्वजनिक भएका पछिल्ला वित्तीय विवरणहरु अनुसार कोकाकोलाको व्यापारले नेपाली बजारमा ठूलो हिस्सा ओगटेको प्रष्ट हुन्छ:

• आर्थिक वर्ष २०२३: दुवै कम्पनीको कुल व्यापार करिब २२ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी थियो। यसलाई हिसाब गर्दा दैनिक व्यापार करिब ६ करोड रुपैयाँभन्दा माथि पुगेको थियो।

• आर्थिक वर्ष २०२४: कारोबार करिब २० अर्ब १७ करोड रुपैयाँ पुग्यो, जसमा दैनिक औसत बिक्री ५ करोड ५२ लाख रुपैयाँ हाराहारीमा रह्यो।

• आर्थिक वर्ष २०२५ (पहिलो ९ महिना): यस अवधिमा भने व्यापारमा सामान्य गिरावट देखिएको छ। पहिलो ९ महिनामा करिब १२ देखि १३ अर्ब रुपैयाँको व्यापार भएको छ, जसअनुसार हाल दैनिक व्यापार करिब ४.५ देखि ५ करोड रुपैयाँको हाराहारीमा झरेको छ।

बजारमा थपियो चुनौती:

पछिल्लो समय दैनिक ६ करोडको व्यापार खुम्चिएर ५ करोडको हाराहारीमा आइपुग्नुमा मुख्यतया आर्थिक मन्दी, घट्दो क्रयशक्ति र सञ्चालन खर्चमा भएको वृद्धि प्रमुख कारण हुन्। यसका साथै नेपाली बजारमा नयाँ र आक्रामक प्रतिस्पर्धीहरूको प्रवेशले पनि कोकाकोलालाई चुनौती थपेको छ। विशेषगरी रिलायन्सको ‘क्याम्पा कोला’ (Campa Cola) ले बजारमा आक्रामक बजार विस्तार र मूल्य युद्ध (Price War) सुरु गरेपछि कोकाकोलाको एकाधिकारमा असर परेको विश्लेषकहरु बताउँछन्।

यद्यपि, बजारमा जतिसुकै उतारचढाव र प्रतिस्पर्धा बढे पनि दैनिक ५ करोड रुपैयाँको चिसो बेच्नु नेपाली कर्पोरेट इतिहासमा एउटा बलियो र ऐतिहासिक व्यापारिक आँकडा हो।