काठमाडाैँ । नेपालमा समय-समयमा विविध आर्थिक उथलपुथलहरू भएका छन्, जसको असर देशको विकास, जनजीवन र राजनीतिक स्थायित्वमा पनि परेको छ। यी उथलपुथलहरू विभिन्न कारणले आएका छन्—राजनीतिक परिवर्तन, प्राकृतिक प्रकोप, अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव, र सरकारको आर्थिक नीतिहरूको असफलता आदिको कारणले। तल केही प्रमुख आर्थिक उथलपुथलहरूको चर्चा गरिएको छ:
२०४६ सालको जनआन्दोलनपछि बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना भएपनि आर्थिक विकास सुस्त रह्यो।
आर्थिक उदारीकरणको प्रयास भयो, तर भ्रष्टाचार, अस्थिर सरकार र कमजोर नीति कार्यान्वयनका कारण अपेक्षित सुधार आएन।
माओवादी द्वन्द्वले ग्रामीण अर्थतन्त्र तहसनहस भयो।
पूर्वाधार निर्माण, पर्यटन, र कृषि क्षेत्रमा भारी गिरावट आयो।
सरकारले धेरै रकम सुरक्षा र सेना क्षेत्रमा खर्च गर्नुपर्यो, विकास खर्च घट्यो।
२०७२ सालको भूकम्पले करिब १० हजारको ज्यान गयो र अरबौंको भौतिक संरचना क्षति भयो।
पुनर्निर्माण कार्य ढिला भयो, जसले आर्थिक गतिशीलता कमजोर पार्यो।
पर्यटन उद्योगमा ठूलो धक्का लाग्यो।
संविधान जारी भएपछि भारतसँगको सम्बन्ध तनावपूर्ण भयो, जसको परिणामस्वरूप भारतले अघोषित नाकाबन्दी गर्यो।
इन्धन, औषधि, निर्माण सामग्रीजस्ता आवश्यक वस्तुहरूको अभाव भयो।
बजारमा कालोबजारी र महँगी अत्यधिक बढ्यो।
पर्यटन, वैदेशिक रोजगार, व्यापार, शिक्षा सबै प्रभावित भए।
लकडाउनले लघु तथा घरेलु उद्योग बन्द भए, बेरोजगारी बढ्यो।
सरकारले राहत प्याकेजहरू ल्याए पनि कार्यान्वयनमा कमजोरी देखियो।
वैदेशिक मुद्राको सञ्चिति घट्नु, व्यापार घाटा बढ्नु, तथा मुद्रास्फीति बढ्नुजस्ता समस्या देखा परे।
विदेशी ऋणमा निर्भरता बढ्दो छ।
बेरोजगारी, जनशक्ति पलायन, र युवा विदेश पलायन बढ्दो छ। – “युक्त्”