१२ अर्ब डलरको प्रोप ट्रेडिङ उद्योग : जुन जेनजी र सहस्राब्दी लगानीकर्ताको रोजाइमा परिरहेको छ

काठमाडौं । न्युयोर्कमा बसोबास गर्ने २९ वर्षीय ट्रेडर रिकी साल्दानाले सन् २०२१ मा पहिलो पटक ‘प्रोप ट्रेडिङ’भन्ने शब्द सुनेका थिए। एक चिनजान व्यक्तिबाट उनले त्यतिबेला धेरैलाई थाहा नभएको जस्तो लाग्ने एउटा अवसरबारे जानकारी पाए। भनाइ यस्तो थियो– यदि कुनै प्रोप ट्रेडिङ कम्पनीलाई थोरै शुल्क तिरेर उसले तोकेको मूल्याङ्कन परीक्षा पास गर्न सकियो भने हजारौँ डलर बराबरको पूँजी लिएर बजारमा कारोबार गर्न पाइन्छ। बजार अनुकूल दिशामा गयो भने त्यस पूँजीले साधारण आम्दानीभन्दा धेरै गुणा नाफा दिलाउन सक्छ।

आर्थिकरूपमा पूर्ण स्वतन्त्र हुने सपना देखिरहेका साल्दानाका लागि यो प्रस्ताव अत्यन्तै लोभलाग्दो थियो। उनका अनुसार वर्षको निश्चित तलब, सीमित बिदा र नियमित कार्यालय जीवन उनको चाहना थिएन । उनले भनेका छन्, “यदि कसैले वर्षमा ४० हजार डलर कमाएर दुई पटक बिदा लिन्छ र त्यसैमा सन्तुष्ट छ भने ठीकै हो। तर म त्यस्तो मान्छे होइन। म वर्षको कम्तीमा ३०० दिनभन्दा बढी स्वतन्त्र हुन चाहन्छु।” यही सोच अहिले धेरै युवा ट्रेडरहरूमा साझा रूपमा देखिन थालेको छ।

यही चाहनाले पछिल्ला वर्षहरूमा प्रोप ट्रेडिङ कम्पनीहरूसँग कारोबार गर्नेहरूको संख्या तीव्ररूपमा बढाएको छ। प्रोप ट्रेडिङ कम्पनीहरू यस्तो संरचना हुन्, जसले ५० डलरदेखि केही सय डलरसम्म शुल्क लिएर सामान्य व्यक्तिलाई ठूलो पूँजी उपलब्ध गराउँछन्। त्यो पूँजी प्रयोग गरेर उनीहरूले सेयर, फ्युचर्स, फरेक्स वा अन्य वित्तीय बजारमा कारोबार गर्न पाउँछन्। तर यो अवसरजति आकर्षक छ, त्यति नै जोखिमपूर्ण पनि छ।

प्रोप ट्रेडिङ सुरु गर्नुअघि ट्रेडरले विभिन्न मूल्याङ्कन चरण पार गर्नुपर्छ। यी चरणहरू साना–साना चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ, जसले ट्रेडरको जोखिम व्यवस्थापन, नाफा कमाउने क्षमता र अनुशासन जाँच गर्छ। मूल्याङ्कन सफलतापूर्वक पास गरेपछि मात्र ‘फन्डेड अकाउन्ट’ प्रदान गरिन्छ, जसमा पाँच हजार डलरदेखि सयौँ हजार डलरसम्म कारोबार गर्न सकिने पूँजी हुन्छ। तर नाफा सबै ट्रेडरको हुँदैन। प्रायः प्रोप ट्रेडिङ कम्पनीहरूले कमाइको करिब २० प्रतिशत हिस्सा आफैं राख्छन्। अझ ठूलो जोखिम के भने, यदि ट्रेडरले तोकिएको सीमाभन्दा बढी घाटा व्यहोरे भने खाता तुरुन्त बन्द गरिन्छ। यसलाई प्रोप ट्रेडिङको भाषामा ‘अकाउन्ट ब्लो’ हुनु भनिन्छ। त्यसपछि ट्रेडरले पुनः शुल्क तिरेर नयाँ खाता खोल्न वा फेरि मूल्याङ्कन प्रक्रिया सुरु गर्नुपर्छ।

यति कडा नियम हुँदाहुँदै पनि जोखिम मन पराउने जेन–जी र मिलेनियल पुस्ताका धेरै ट्रेडरहरू यसतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्। अमेरिकी सेयर बजार नयाँ कीर्तिमानमा पुगेसँगै यस वर्ष प्रोप ट्रेडिङको लोकप्रियता झन् बढेको छ। पछिल्ला तीन वर्षमा विश्वभर सक्रिय प्रोप ट्रेडरहरूको संख्या करिब २५ प्रतिशतले बढेको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्। उद्योगको कुल मूल्य करिब १२ अर्ब डलर आसपास पुगेको अनुमान गरिएको छ।

तर तथ्यांकले यस क्षेत्रको कठोर यथार्थ पनि उजागर गर्छ। औसत प्रोप ट्रेडरको उमेर करिब २९ वर्ष छ। तीमध्ये करिब ७५ प्रतिशत ट्रेडरहरू छ महिनाभन्दा लामो समय निरन्तर नाफामा रहन सक्दैनन्। केही ठूला प्रोप ट्रेडिङ कम्पनीहरूले सार्वजनिक गरेका विवरणअनुसार मूल्याङ्कन पास गरेर फन्डेड अकाउन्ट पाउने ट्रेडरहरूको संख्या निकै कम छ, र त्यसमा पनि वास्तवमै नाफा निकालेर भुक्तानी लिन सक्ने अझ सीमित छन्।

रिकी साल्दानाको व्यक्तिगत अनुभवले यही वास्तविकता झल्काउँछ। पहिलो पटक फन्डेड अकाउन्ट पाउँदा उनी अत्यन्तै भावुक बनेका थिए। मूल्याङ्कन पास गरेपछि खुसीले रोए, गीत बजाए र मध्यरातमा सुतिरहेकी प्रेमिकालाई समेत उठाए। तर त्यो खुसी लामो समय टिकेन। इन्टर्नसिपसँगै पूर्णकालीन ट्रेडिङ गर्ने प्रयासमा उनले केही गलत निर्णय गरे र खाता गुमाए।

साल्दानाका अनुसार उनले पछिल्ला वर्षहरूमा करिब १० हजार डलर प्रोप ट्रेडिङ खाताहरू खोल्नमै खर्च गरिसकेका छन्। घाटा हुँदाहुँदै पनि उनी यो क्षेत्र छोड्न चाहँदैनन्। उनका लागि केही क्लिकमै हजारौँ डलर कमाउने सम्भावनाको रोमाञ्च नै ठूलो प्रेरणा हो। उनले भनेका छन्, “जब खातामा २ हजार डलर आउँछ र तपाईंले केही बटन मात्र थिच्नुभएको हुन्छ, त्यो अनुभूति नै फरक हुन्छ।”

यस्तै अनुभव शिकागोका ३७ वर्षीय ट्रेडर ड्यानियल इन्स्किपको पनि छ। उनले आफ्नै पूँजी जोखिममा नराखी कारोबार गर्न सकिने सोचेर प्रोप ट्रेडिङ सुरु गरेका थिए। तर उनले पनि ‘गन्नै नसकिने’ संख्यामा खाता गुमाइसकेका छन्। पछिल्ला केही वर्षमा मात्रै उनले करिब १० हजार डलर शुल्क तिरेका छन् र समग्रमा घाटामै छन्।

इन्स्किपका अनुसार प्रोप ट्रेडिङ अत्यन्तै तनावपूर्ण हुन्छ। प्रारम्भिक मूल्याङ्कन मात्र होइन, नाफा झिक्न पनि नियमित रूपमा चुनौती पूरा गर्नुपर्छ। एउटा सानो गल्तीले खाता बन्द हुन सक्छ। “धेरैका लागि यो चिसो पानी खन्याएजस्तो अनुभव हुन्छ,” उनले भने। तर यति हुँदाहुँदै पनि उनी यसबाट अलग हुन सकेका छैनन्। घरमै आरामदायी कपडा लगाएर केही क्लिकमार्फत पैसा कमाउने सम्भावना उनलाई अझै आकर्षक लाग्छ।

प्रोप ट्रेडिङको संसारमा यस्ता कथा मात्र अमेरिका वा युरोपमा सीमित छैनन्। संयुक्त अरब इमिरेट्समा बस्ने ३२ वर्षीय जोसेफ कातुम्बाले पनि युट्युब भिडियोमार्फत यसबारे थाहा पाए। उनले पूर्णकालीन जागिरसँगै दिनको सात घण्टासम्म बजार अध्ययन गरेर मूल्याङ्कन पास गरे। दुईवटा फन्डेड अकाउन्ट गुमाए पनि उनले अहिलेसम्म करिब ७ हजार डलर शुल्क तिरेका छन् र केही नाफा समेत कमाइसकेका छन्।

कातुम्बाको सपना भने केवल व्यक्तिगत समृद्धिमा सीमित छैन। उनी भविष्यमा राम्रो आम्दानी गरेर गाडी, घर जस्ता आवश्यकतामा लगानी गर्न र आफ्नै देश युगान्डामा परोपकारी काम गर्न चाहन्छन्। उनका अनुसार, “यो एउटा अवसर हो, र यस्ता अवसर मानिसले सजिलै पाउँदैनन्। जब सही तरिकाले गर्न सकियो भने यो जीवन परिवर्तन गर्ने खालको हुन्छ।”

समग्रमा हेर्दा, प्रोप ट्रेडिङ आजको डिजिटल युगमा स्वतन्त्रता, ठूलो आम्दानी र छिटो सफलताको सपना देखाउने माध्यम बनेको छ। तर यससँगै जोडिएको जोखिम, तनाव र घाटाको सम्भावना पनि त्यत्तिकै वास्तविक छ। केहीका लागि यो जीवन बदल्ने अवसर बन्न सक्छ, भने धेरैका लागि महँगो पाठ। यथार्थ बुझेर, अनुशासन र धैर्यका साथ अघि बढ्नेहरूका लागि मात्र यो यात्राले सकारात्मक परिणाम दिन सक्ने देखिन्छ।

बिजिनेस इन्साइडरबाट अनुवादित